خدا جویی امری است فطری و در ضمیر و ذات همه انسان‎ها نهفته است. انسان برای رسیدن به هدف عالی و «رضوان حق»، نیازمند به یك «آرامش آرمانی و درونی» است. این آرامش فقط با یاد و نام خدا بدست می‎آید.

از این جهت قرآن شریف با بیان قاعدة كلی و فراگیر، می‎فرماید: «اَلا بِذكر اللهِ تطمئنُّ القلوبُ»[1] یعنی: «آگاه باشید، تنها با یاد خدا دل‎ها آرامش می‎یابد.» كاركرد این آیه بسیار فراگیر است و سراسر زندگی یک انسان را فرا می‎گیرد. از این جهت بعد از قبول توحید و ربوبیّت،‌ انسان نیازمند به راز و نیاز و نیایش است كه تحت عنوان عبودیّت و بندگی انجام می‎گیرد و زیباترین نوع بندگی و عبودیّت هم در راستای «عبادت‎های شرعی» صورت می‎پذیرد كه از متن دین اسلام ناب محمدی(صلی الله علیه آله) استخراج شده است و باز زیباتر از همة‌ آن‎ها، انجام فرمان‎های قرآنی و نماز است.

قرآن معجزة‌ علمی رسول اسلام:[2] این كتاب دارای صفات و ویژگی‎های بسیاری است كه توجه به آن بسیار دل‎انگیز و دلنواز است و هستی انسان را بیمه می‎كند. از جمله صفات و ویژگی‎های قرآن از زبان قرآن عبارت است از:

1. قرآن برترین نعمت خداوند است. 2. قرآن باعث ترقّی روح است.

3. قرآن كلام حقّ است. 4. قرآن كتاب هدایت است.

5. قرآن نور است. 6. قرآن صراط مستقیم است.

7. قرآن حَبْل و ریسمان نجات است. 8. قرآن كتاب مبین است.

9. قرآن هدایتگر عقل است. 10. قرآن شفای قلبها است.

11. قرآن بشیر و نذیر است. 12. قرآن كتاب جهانی است.

13. قرآن قیم جامعة‌ بشری است. 14. قرآن میزان است.

15. قرآن فرقان حق و باطل است. 16. قرآن برهان و دلیل است.

17. قرآن كتاب حكیم است. 18. قرآن همیشه تازه و جاودان است.

19. قرآن مصون از هر اشتباه است. 20. قرآن اُمّ الكتاب است.[3]

مجموعه این صفات و ویژگی‎ها و ده‎ها صفات و ویژگی‎های دیگر در مورد قرآن شریف كه بیان و بررسی همة‌آن‎ها در این مختصر مقدور نباشد. چنین كتابی پشتوانة‌ معنوی بندگان و هر كه بدان تكیه زند، به آرامش آرمانی و درونی دست می‎یابد.

قرآن، ارتباط معبود با بندة‌ خودش است و نماز همان ارتباط بنده است با معبود خود. هر ارتباطی یادآور یاد و نام خدا باشد، آرامش دل‎ها را به همراه دارد. همان طوری كه با نوشیدن آب، تشنگی برطرف می‎شود و جسم آرام می‎گیرد، با استفاده از معانی قرآن و عبودیّت به شكل نماز، جان انسان اشباع می‎شود و به دنبال آن، فطرت خداجوی او آرام می‎گیرد

بنابراین، دقت در مورد هر یک از صفات و ویژگی‎های قرآن، زمینه‎ساز آرامش است چون كلامی كه از معجزة علمی برخوردار و كلام حقّ و حقّ محض است، كلام حكیم و حكمت آفرین است، كلام برهانی و منطقی است... به حقّ هر شنونده‎ای را آرامش می‎دهد و تكیه‎گاه محكمی برای شنونده خواهد بود. به عنوان مثال: اگر فردی در مورد امر بسیار مهمی،‌ خبر دهد، در این صورت اگر فرد مورد نظر از اعتماد و اطمینان برخوردار باشد و صدق در گفتار داشته باشد، انسان با شنیدن حرف او به آرامش دست پیدا می‎كند و خیال و خاطرش راحت می‎شود كه این پیام هم چنان است كه بیان شد ولی اگر فرد پیام‎رسان از اعتماد و اطمینان برخوردار نباشد و یا شناخته نباشد و صدق در گفتار نداشته باشد، انسان با شنیدن آن خبر، از ناحیة چنین فردی آرامش خود را از دست می‎دهد و خیال و خاطرش ناآرام می‎شود...

باضافة این كه قرآن شریف، همانند نماز كه بحثش خواهد آمد، آرامش آفرین است چون صورت و سیرت خود نماز از متن قرآن شریف برگفته شده است...

از طرفی، یكی از معجزات قرآن شریف، فصاحت و بلاغت آن است و از وزن و آهنگ زیبایی برخوردار است كه در هر فضایی برگزار شود، باعث معنویت و آرامش آن فضا خواهد شد. بسیار از مشركان، از قرائت زیبای پیامبر ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَم ـ و امام معصوم ـ علیه‎السلام ـ لذت می‎برند و شبانه به صورت مخفیانه از صوت زیبای قرائت و تلاوت قرآن پیامبر ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَم ـ و یا امام معصوم ـ علیه‎السلام ـ استفاده می‎كردند.

همة‌ این نكات كه بیان گشت، زمینه ساز آرامش و خود آرامش را به همراه دارند و انسان به آرامی می‎تواند به این تكیه‎گاه معنوی كه همان معجزة علمی پیامبر ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَم ـ است خود را بیمه سازد.
آرامش

نماز زیباترین نوع بندگی و عبودیت: نیایش و بندگی، نیاز درونی هر انسان است. قرآن شریف و سنّت، به این نوع از بندگی كه در قالب و شكل نماز انجام می‎گیرد بسیار تأكید كرده‎اند و از جمله واجبات الهی است كه در هیچ زمان و در هیچ شرایطی نباید ترك شود. چرا؟ چون نماز سرچشمة خشوع و بندگی است و مناجات ویژة‌ نماز‎گزاران با خداست. نماز،‌هم انسان را در برابر مشكلات اخلاقی، حقوقی و منكرات فقهی بیمه می‎كند و هم مشكلات مادّی زندگی انسانی را از آسیب پذیری مصونیّت می‎بخشد.[4]

قرآن شریف می‎فرماید: «و اَقِم الصّلوةَ لِذِكری.[5] یعنی «نماز را به یاد من (كه باعث آرامش دل‎هاست) بپا دار.» نماز رابطة قلبی و عملی با خداست[6] به هر تقدیر هم در «قرآن شریف و هم در روایات، نماز با بلندترین و زیباترین بیان مورد تعریف و توصیف قرار گرفت كه اشاره به برخی از آن‎ها گویا و نیاز است:

1. نماز موهبت الهی است. 2. نماز تشكر از خداست.

3.نماز رحمت الهی است. 4. نماز باعث تقوا و باز دارندة فحشا است.

5. نماز یاد خدا و باعث آرامش دل‎هاست. 6. نماز كارخانة‌ انسان سازی است.

7. نماز سرچشمة خضوع و خشوع است. 8. نماز باعث طهارت و پاكی درون است.

9. نماز معراج مۆمن است. 10. نماز باعث نورانی شدن زندگی[7] است.

11. نماز قربانی هر متّقی است. 12. نماز تربیت‎گر انسان‎هاست.

13. نماز مرز فرهنگ ایمان و كفر[8] است. 14. تداوم نماز، باعث تداوم ایمان است.[9]

یكی از معجزات قرآن شریف، فصاحت و بلاغت آن است و از وزن و آهنگ زیبایی برخوردار است كه در هر فضایی برگزار شود، باعث معنویت و آرامش آن فضا خواهد شد. بسیار از مشركان، از قرائت زیبای پیامبر ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَم ـ و امام معصوم ـ علیه‎السلام ـ لذت می‎برند و شبانه به صورت مخفیانه از صوت زیبای قرائت و تلاوت قرآن پیامبر ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَم ـ و یا امام معصوم ـ علیه‎السلام ـ استفاده می‎كردند

ویكتور هوگو می‎گوید: «لا ینتناهای پایین (و زمینی) را با نیروی تفكر با لایتناهای بالا (و آسمانی) در تماس نهادن،‌ نماز نامیده می‎شود.[10]» مولانا می‎گوید:

قطرة دانش كه بخشیدی زپیش

متصّل گردان به دریاهای خویش[11]

به هر تقدیر، در مورد نماز، صدها جلد كتاب نگاشته گشت كه مطالعه و تحقیق پیرامون آن برای همه لازم و ضروری است.

این سخن پایان ندارد هین بتاز

سوی آن دو یارِ پاكِ پاك باز.[12]

خلاصه و جمع بندی:

آیا با این بیان، قرآن شریف و نماز، این عشق به بندگی و عبودیّت، نباید دست آوردی به نام آرامش آرمانی را به همراه داشته باشند؟ قرآن، ارتباط معبود با بندة‌ خودش است و نماز همان ارتباط بنده است با معبود خود. هر ارتباطی یادآور یاد و نام خدا باشد، آرامش دل‎ها را به همراه دارد. همان طوری كه با نوشیدن آب، تشنگی برطرف می‎شود و جسم آرام می‎گیرد، با استفاده از معانی قرآن و عبودیّت به شكل نماز، جان انسان اشباع می‎شود و به دنبال آن، فطرت خداجوی او آرام می‎گیرد.

آری!

هیچ گنجی بی و بی دام نیست

جز به خلوتگاه حق آرام نیست.[13]

بنابراین چون نماز و قرآن، یادآور یاد و نام زیبای خداوند هستند، لذا آرامش دل‎ها را به همراه دارند.

منبع:پارس

به نقل از خبرگزاری براثا، اين آثار كهن قرآنی در سقف مسجد جامع صنعاء يافت شده است و در ميان اين آثار يك نسخه قرآن تقريبا كامل ديده می شود.

مقبل التام عامر الاحمدی، معاون وزارت فرهنگ يمن در بخش نسخ خطی و كتابخانه ها اظهار كرد: چهل سال پيش نيز مجموعه ای از آثار قرآنی كهن طی عمليات بازسازی سقف مسجد جامع صنعاء، در اين بخش از مسجد يافت و برای نگهداری به مركز نسخ خطی ـ تاريخی تحويل داده شد.

مقبل التام عامر الاحمدی در ادامه افزود: محلی كه آثار كهن قرآنی در آن يافت شده، با بخشی كه 40 سال قبل مورد بازسازی قرار گرفت، متفاوت است.

الاحمدی همچنين تصريح كرد: اين گنج های قرآنی كه امروز در مسجد جامع صنعاء يافت شده است، نشان می دهد كه يمن موزه ای گشوده به روی باستان شناسان است و آنان هنوز به همه آثار اسلامی كهن اين كشور دست نيافته اند.

بنا بر اين گزارش، مسجد جامع صنعاء، اولين مسجد يمن و از قديمی ترين مساجد اين كشور است كه در زمان رسول گرامی اسلام(ص) بنا شد.

منابع تاريخی نشان می دهد، زمانی كه پيامبر(ص) در سال ششم هجری، وبر بن يحنس الانصاری، را به عنوان والی صنعاء منصوب كرد، به وی دستور داد كه اين مسجد را بنا كند.

خدای متعال برای اینکه به انسانها بیاموزد که کار را به نام خدا آغاز کنند هم سوره های قرآن و هم ابتدای قرآن را با «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز کرده است و رسول خدا (ص) نیز در حدیثی فرمود "هر کاری که به نام خدا شروع نشود ابتر است". کتاب مقدس قرآن مجموعه اى از سخن الهى است که در مدت 23 سال به وسیله امین وحى جبرائیل بر قلب نازنین پیشواى گرامى اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) نازل گردید که در طول حیات مبارک پیامبر(ص) و زندگی ائمه اطهار(ع) تفسیر برخی از آیات قرآن از زبان مبارک این بزرگواران بیان شد، اما بسیاری از آیات قرآن توسط مفسران و علمای اسلام بر اساس روایات اسلامی تفسیر شد که نتیجه این تلاشها تاکنون نگارش صدها کتاب تفسیری بوده است.

گروه دین و اندیشه خبرگزاری مهر، در نظر دارد هر هفته با استفاده از تفاسیر قرآن به ویژه تفسیر آیت الله جوادی آملی نکات کلیدی و راهگشای هر سوره از قرآن را از ابتدای سوره فاتحة الکتاب به دوستداران قرآن ارائه دهد که نخستین شماره از این گزارش به آیه «بسم الله الرحمن الرحیم» می پردازد:

بسم الله الرحمن الرحیم 

جمله بسم الله الرحمن الرحیم 114 بار بر پیامبر اکرم(ص)نازل شده است؛ در 113 سوره به عنوان سرفصل آمده و از آنجا که اول سورهٔ برائت بسم الله نازل نشده و در سورهٔ نمل علاوه بر ابتدای سوره، در آیه« إنّه من سلیمان و إنّه بسم الله الرحمن الرحیم» نیز این جمله مبارکه آمده است مجموعا 114 مرتبه می شود.
«بسم الله الرحمن الرحیم» جزء‌ سوره حمد و دیگر سوره های قرآن به شمار می رود -الا سوره توبه- و اگر کسی سوره حمد را در نماز یا غیرنماز، واجب شد که بخواند، اگر این آیهٔ‌ بسم الله را نخواند سوره را ناقص خوانده، چرا که این آیه جزء سورهٔ فاتحة‌ الکتاب است.بنابر روایتی، احتمالاً برای اولین بار، سلمان فارسی به درخواست ایرانیان ترجمه سوره حمد و «بسم الله الرحمن الرحیم » را انجام داد که در آن ترجمه «بسم الله ...» «به نام یزدان بخشاونده» آمده و در ترجمه تفسیر طبری که مترجم آن ناشناس است، به صورت «به نام خدای مهربان بخشاینده » ذکر شده و تا زمان حاضر با اندک تفاوتی به صورت «به نام خداوند بخشنده مهربان» باقی مانده است.عبارت «بسم الله الرحمن الرحیم » نخستین عبارت قرآن است که در اول سوره علق (اقرا) بر پیامبر(ص) نازل شد و در احادیث شیعی این عبارت سرآغاز قرآن معرفی شده است. از روایتی که کلینی از امام صادق (ع) نقل می کند، آغاز همه کتب آسمانی «بسم الله الرحمن الرحیم » بوده است. این عبارت در ابتدای تمام سوره های قرآن، جز سوره برائت (توبه) آمده است. همچنین سوگند دادن خدا به «بسم الله الرحمن الرحیم »، در برخی ادعیه، حاکی از ارزش این آیه است.

ارتباط محتوای«بسم الله» با مضمون هر سوره

بر اساس نظر اکثر مفسران هر باری که «بسم الله الرحمن الرحیم» نازل می شد معنای جدید و مصداق تازه‌ای را در برداشت به این معنی که محتوای بسم الله آن سوره با مضمون آن سوره در ارتباط است. چون مضمون سور فرق می ‌کند، ‌مضمون این بسم الله ها هم فرق خواهد کرد و پایان هر سوره با نازل شدن بسم الله مشخص می ‌شد.

ادب الهی در شروع کار/ نافرجام بودن هر کاری که با نام خدا آغاز نشود

خدای متعال برای اینکه به انسانها بیاموزد که کار را به نام خدا آغاز کنند هم سوره های قرآن و هم ابتدای قرآن را با «بسم الله الرحمن الرحیم» آغاز کرده و علمای فریقین(شیعه و سنی) از رسول خدا (ص) نقل کرده اند « کل امر ذی بال لم یبدأ فیه ببسم الله فهو ابتر» یعنی «هر کاری که به نام خدا شروع نشود ابتر است». بنابراین اگر انسان کاری را به نام خدا شروع نکند، هرگز به مقصد نمی ‌رسد.

 عبادتی که با نام خدا شروع نشود هم ابتر است

خدای سبحان با آغاز سوره فاتحة الکتاب به بسم الله به ما آموخت که این حمد و عبادت خدا را نیز به نام خدا آغاز کنید تا به مقصد برسید. معلوم می ‌شود اگر عبادت هم به نام خدا نباشد ابتر است چون حسن فعلی دارد ولی ارتباط را انسان حفظ نکرده است. هر چه به نام خدا نباشد، او هالک است زیرا چیزی که به نام خدا نباشد لا شیء‌ است به صورت شیء. بقاء فقط از آن خداست و کاری که برای وجه الله نباشد پایدار نیست.امام صادق(ع) در روایتی از بسم الله به عنوان کلید درهای طاعت یاد کرده و می فرماید: درهاى گناهان را با استعاذه (پناه بردن به خدا) ببندید و درهاى طاعت را با بسم اللّه‏ گفتن بگشایید. همچنین امام صادق (ع) در حدیثی فرمودند: هرگاه یکى از شما وضو بگیرد و بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم نگوید، شیطان در آن شریک است و اگر غذا بخورد و آب بنوشد یا لباس بپوشد و هر کارى که باید نام خدا را بر آن جارى سازد، انجام دهد و چنین نکند، شیطان در آن شریک است.

نزدیکی«بسم الله» به اسم اعظم/ اسم اعظم از سنخ لفظ و مفهوم نیست

بر اساس روایات اسلامی"اسم اعظم" به بسم الله به قدری نزدیک است که سیاهی و سفیدی چشم به هم نزدیک هستند. اسم اعظم از سنخ لفظ و مفهوم و یا صورتی ذهنی نیست؛ که اگر کسی این کلمات را یاد گرفت بتواند مرده‌ای را زنده کند و مانند آن. اسم اعظم مقام است جزء‌ درجات اولیای الهی است که اگر روح به آن درجه ولایت رسید،‌ این کلمات را بر زبان جاری کند آن اثر را خواهد داشت. لذا اولیای الهی با «بسم الله الرحمن الرحیم» کار می ‌کردند.همان طوری که خدای سبحان هر چه را که بخواهد با «کن» انجام می ‌دهد، بندهٴ آن مولی هم به اذن آن مولی، هر چه را بخواهد با بسم الله انجام می ‌دهد. نمونه‌اش را قرآن در جریان نوح بیان کرده است که «بسم الله مجریها و مرسیها» جریان نوح را که قرآن کریم طرح می ‌کند می ‌فرماید او که مسلط بر این طوفان سهمگین بود، کشتی را با نام خدا حرکت می ‌داد و با نام خدا آرام می ‌کرد و یا سیر و سکون این کشتی با نام خدا بود.آنکه عبد کامل است به اذن خدا از «بسم الله» کاری می گیرد که مولای او از «کن» کاری را می‌گرفت. چون این عبد به جایی رسیده است چیزی نمی ‌خواهد مگر این که خدا بخواهد. لذا گفتند «بسم الله الرحمن الرحیم به اسم اعظم آنقدر نزدیک است که سیاهی چشم به سفیدی چشم نزدیک است»

آیت الله جوادی آملی در این باره می گوید: اسم اعظم مفهوم نیست که با علم حصولی و وجود ذهنی اثر کند. اسم اعظم حرف نیست که با حرف کسی مرده را زنده کند یا با حرف کسی بر دریا مسلّط بشود، کشتی را با حرف براند. این چنین نیست. عالم نه با حرف اداره می ‌شود، نه با مفهوم ذهنی. عالم با آن مقام انسانی اداره می ‌شود.اگر بسم الله همراه آن مقام بود، از جان یک موحدی «بسم الله» نشأت گرفت، یک موحد کامل گفت «بسم الله الرحمن الرحیم» این است که از اسم اعظم سهمی دارد و می ‌تواند بر عالم به اذن آفریدگار عالم اثر بگذارد و مسلط بشود. و گر نه اسم اعظم یک کلمه‌ای باشد انسان در بین کلمات جستجو کند آنها را بخواند و بدمد و مرده‌ای را زنده کند این افسانه است. یا اسم اعظم یک مفهومی باشد که هر کسی که این مفهوم را به خاطر سپرد، درخت پژمرده‌ را سرسبز کند، این قصه است.

عالم که با مفهوم و با لفظ نمی ‌گردد. عالم با حقیقت می ‌گردد. هر کسی به مقام ولایت رسید مانند انبیای الهی، آن مقام را پیدا می ‌کند و از آن کلمات آن اسم ها را استفاده می کند و الا چه خاصیت دهد نقش نگینی. آن انگشترها را اگر دیگران هم داشته باشند اگر انگشت، انگشت سلیمان نباشد، نقش نگین که اثری ندارد. و اگر جان، جان اولیای الهی نباشد بسم الله آن اثر را نمی ‌گذارد.

مبدأ اشتقاق و تحول در کلمهٴ «الله»/ تحیر شورافکن و ممدوح

«الله» از« ألِهَ » به معنی «عبادت» مشتق است؛ یا از «ألَهَ» و «وَلَهَ» به معنای تحیر و «إلٰهَ» بر وزن کتاب به معنای مکتوب است. خدا را آنچنانی که هست نمی ‌توان شناخت این تحیّر و وله یک تحیر ممدوح است بر خلاف تحیر مذموم. تحیر برای انسانی که راه را طی نکرده است مذموم است و عذاب می ‌آورد. اما تحیر برای کسی که به مقصد رسیده است نشاط و انس می ‌آورد. خدای سبحان، الله إله است یعنی «مألوه» و «معبود» یا «إلٰه» است یعنی «مألوه» و مورد تحیر و کم کم علم بالغلبه شد و چون ذات همهٔ کمالات را داراست از این جهت می‌گویند الله، نام ذات هستی است که مستجمع همهٔ کمالات است نه مفهوماً‌ اشتمال همهٔ کمالات در این مفهوم اخذ شده باشد.

تفسیر « الرحمن الرحیم»/ رحمت رحمانیه خداوند فراگیر و مطلق است

در حدیثی از امام صادق (ع) نقل شده که فرمود: رحمان اسم خاص است اما صفت عام دارد ( نامى است مخصوص خدا ولى مفهوم رحمتش همگان را در بر مى گیرد ) ولى رحیم اسم عام است به صفت خاص ( نامى است که بر خدا و خلق هر دو گفته مى شود اما اشاره به رحمت ویژه مؤمنان دارد) .خدای سبحان دو رحمت دارد یک "رحمت مطلقه" که آن رحمت مطلقه دیگر مقابل ندارد. یک "رحمت خاصه" است که مقابل آن "غضب" است. آن رحمت مطلقه که فراگیر است حتی جهنم را هم زیر پوشش دارد آن دیگر مقابل ندارد. غضبی که مقابل آن رحمت باشد، نیست. این که فرمود: «و رحمتی وسعت کلّ شی» هر که شیء است مشمول رحمت من است و اینکه در ادعیه هم گفته می ‌شود خدای سبحان «یا من سبقت رحمته غضبه» یا تو را سوگند می ‌دهیم «برحمتک التی وسعت کل شیء» این رحمت مطلقه است و رحمت مطلقه مقابل ندارد. چیزی که مقابل این رحمت باشد عدم است نه غضب.پیامبر اکرم (ص) در این مورد می فرماید: خداوند بزرگ صد باب رحمت دارد که یکى از آن را به زمین نازل کرده است و در میان مخلوقاتش تقسیم نموده و تمام عاطفه و محبتى که در میان مردم است از پرتو همان است، ولى 99 قسمت را براى خود نگاه داشته و در قیامت بندگانش را مشمول آن می سازد.اساس کار خداوند بر رحمت است و مجازات جنبه استثنائى دارد که تا عوامل قاطعى براى آن پیدا نشود تحقق نخواهد یافت، چنانکه در دعا مى خوانیم «یا من سبقت رحمته غضبه : اى خدائى که رحمتت بر غضبت پیشى گرفته است» . انسانها نیز باید در برنامه زندگى چنین باشند ، اساس و پایه کار را بر رحمت و محبت قرار دهند و توسل به خشونت را براى مواقع ضرورت بگذارند و اینکه قرآن 114 سوره دارد ، 113 سوره با رحمت آغاز مى شود و تنها سوره توبه که با اعلان جنگ و خشونت آغاز مى شود و بدون بسم الله است، این خود گویای بسیاری از نکات اخلاقی و رفتاری برای ما انسانها و مسلمانان است.

«بسم الله» حوامیم سبعه ومسبحات ستّه برای رسیدن به هدف مشترک آن سور

آیت الله جوادی آملی در تفسیر آیه « بسم الله الرحمن الرحیم» سوره حمد به اشتراک مضمون برخی از سوره های قرآن اشاره کرده و می گوید: گاهی چند سوره یک مضمون مشترک و واحدی را دارند. مثل «حوامیم سبعه» و «مسبّحات سته» و مانند آن.این حوامیم هفتگانه که اول همهٔ اینها "حم" است و با حم شروع می ‌شود یک معنای مشترکی را تعقیب می کنند، گرچه برای هر یکی از این هفت حم هدف خاص است لذا هفت سوره شد. ولی همهٔ این هفت سوره یک جامعی دارند که از آن جهت حوامیم سبعه با حرف مقطع حم شروع می ‌شود. بسم اللهی که مربوط به این هفت سوره است با هدف مشترک این هفت سوره مناسب است.رسول خدا (ص) هر شب قبل از خوابیدن این شش سورهٔ مسبحات را قرائت می کردند و این جزء سنن و دستورات ما هم هست که هر شب انسان این شش سوره را قرائت کند.

متعلَّق بسم الله

گفتن بسم الله در آغاز هر کار هم به معنى استعانت جستن به نام خدا است، و هم شروع کردن به نام او و این دو یعنى استعانت و شروع که مفسران بزرگ ما گاهى آن را از هم تفکیک کرده اند و هر کدام یکى از آن دو را در تقدیر گرفته اند به یک ریشه باز مى گردد. در واقع این دو لازم و ملزوم یکدیگرند یعنى هم با نام او شروع مى کنم و هم از ذات پاکش استمداد مى طلبم.پس بسم اللهی که در اول قرآن است انسان به نام خدا شروع می ‌کند که به هدف این قرآن که نورانی شدن است، برسد. چون خدای سبحان قرآن را نور نامید بسم اللهی که در اول قرآن است برای این است که انسان به این هدف واحد قرآن که نورانی شدن است، برسد. بسم اللّهی که در هر سوره است برای رسیدن به هدف خاص آن سوره است و بسم اللهی که در مسبحات ستة است برای رسیدن به هدف مشترک آن شش سوره تسبیحی است. بسم اللّهی که در حوامیم سبعه است برای نیل به هدف مشترک آن هفت حامیم است و مانند آن.

در بعضی از تعبیرات بزرگان آمده است که همهٔ معارف قرآن کریم در سورهٔ حمد جمع شده است که آن فاتحة الکتاب است. ام الکتاب است و مانند آن؛ و همهٔ معارف سورهٔ فاتحهٴ الکتاب در بسم الله الرحمن الرحیم جمع شده است و همهٔ آن اسرار در" باء" بسم الله الرحمن الرحیم جمع شده است و امیرالمؤمنین(ع) می فرماید: من نقطة باء بسم الله الرحمن الرحیم هستم.

قداست و برکت نام خدا

«بسم الله الرحمن الرحیم» آنچنان از قداست برخوردار است که انسانها موظفند این نام را تسبیح و تکریم کرده و آن را فراموش نکنند. نه این نام را در جای باطل به کار برند و نه در کار حق از این نام غفلت کنند و نه در کنار این نام، نام دیگری یا دیگران را ببرند. لذا خدای سبحان هم این اسم را مظهر برکت قرار داد، هم مظهر تسبیح، هم اوصاف تشبیهیه را در این اسم ظاهر کرد و هم برکات تنزیهیه را، هم فرمود «تبارک اسم ربک» هم فرمود «سبّح اسم ربک».خداوند فرمود: «فسبّح باسم ربک العظیم»و «سبح اسم ربک الاعلی»(این نام را تنزیه بکن). این طور نباشد که در کنار این نام شریکی برای او قائل باشی و بگویی به نام خدا و به نام خلق قهرمان خدا. این تنزیه نام خدا نیست. این توهین نام است که در کنار این نام، نام دیگری یا دیگران باشد. و مبادا بگویی اول به نام خدا، دوم به نام فلان شخص. خدا نامش اولی است که ثانی برنمی ‌دارد. نه در کنار او نامی است، نه او اول است و دیگری یا دیگران ثانی. این نام را تنزیه بکن.وقتی آیه«سبح اسم ربک الاعلی» نازل شد، رسول خدا (ص) فرمود: «اجعلوها فی سجودکم» آنرا در سجده قرار بدهید، که در سجده می ‌گوییم: سبحان ربی الاعلی و بحمده. وقتی آیه«سبح اسم ربک العظیم» نازل شد پیامبر(ص) فرمود: «اجعلوها فی رکوعکم» لذا در رکوع می ‌گوییم: سبحان ربی العظیم و بحمده. اینکه خدای سبحان فرمود نام مرا گرامی بدارید «تبارک اسم ربک ذی الجلال و الاکرام» برای اینکه این نام منشأ برکت است. این نام نشانه و علامت آن هستی محض است که همهٔ خیرات از ناحیه اوست.

شرط حلّیت ذبیحه ذکر اسم الله است نه بخصوصه 

خداوند در قرآن می فرماید «و لا تأکلوا ممّا لم یُذْکَر اسمُ الله علیه و إنّه لفسقٌ» که این یک حکم شرعی است. دستور اسلام این است که وقتی می ‌خواهید ذبیحه را ذبح کنید، نام خدا را ببرید «فاذکروا اسم الله علیها». این جنبه اثباتی قضیه و اگر کسی عمداً نام خدا را نبرد، آن حیوان مردار می ‌شود؛ یعنی چیزی که حلال و طیب و طاهر بود می ‌شود مردار و حرام و آلوده.یک شرط حلیت ذبیحه آن است که ذابح مسلمان باشد و یک شرط دیگر این است که حین ذبح بگوید «بسم الله الرحمن الرحیم». اگر یک مسلمانی در حین ذبح، عمداً بسم الله را نگفت یا گفت به نام نامی فلان فرد و غیره و ذبیحه را سر برید این گاو و گوسفند حلال و پاک با این کار حرام و آلوده می شود.

بسم الله نشانه دین اسلام

پیامبر(ص) و ائمه اطهار (ع) علاوه بر توصیه های عام نسبت به ذکر بسمله، در مواردی خاص، مانند اوقات خوردن غذا، نوشتن نامه ، رفتن به بستر برای خواب و برخاستن از بستر تأکید بیشتری بر بیان بسم الله داشتند. با این اوصاف ، ذکر بسمله برای مسلمانان به صورت شعار و نشانه دین اسلام درآمده است و بلند گفتن آن از نشانه های ایمان شمرده می شود، چنانکه پیامبر اکرم(ص) هنگام تلاوت قرآن، بسمله را به صدای بلند می گفت و مشرکان از او روی بر می گرداندند که آیة 46 سوره اسراء به همین نکته اشاره دارد.

 منبع : مهر

عید فطر در قرآن كریم

"محمدناصر حسینی علایی"

عید چیست؟

عید در لغت از ماده عود به معنی بازگشت است، و لذا به روزهایی که مشکلات از قوم و جمعیتی بر طرف می‌شود و بازگشت به پیروزی‌ها و راحتی‌های نخستین می‌کند عید گفته می‌شود، و در اعیاد اسلامی به مناسبت این که در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضه حج، صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز می‌گردد و آلودگی‌ها که بر خلاف فطرت است، از میان می‌رود، عید گفته شده است. (1)

بسیاری از آیات قرآن بر اجتماعی بودن شئون اسلامی دلالت می‌کند و صفت اجتماعی بودن در تمامی احکام و قوانین اسلامی حاکم است. شارع مقدس اسلام در مسئله جهاد، اجتماعی بودن را به طور مستقیم تشریع کرده و دستور داده حضور در جهاد و دفاع، به آن مقداری که دشمن دفع شود واجب است.

روزه و حج بر هر کسی که مستطیع و قادر به انجام آن دو باشد و عذری نداشته باشد واجب است، اجتماعیت، در این دو واجب به طور مستقیم نیست. بلکه لازمه آن دو است، چون وقتی روزه‌دار روزه گرفت قهراً در طول رمضان در مساجد رفت و آمد خواهد کرد و در آخر در روز عید فطر، این اجتماع به حد کامل می‌رسد، و نیز وقتی مکلف به زیارت خانه خدا گردید قهراً با سایر مسلمانان یک جا جمع می‌شود، و در روز عید قربان این اجتماع به حد کامل می‌رسد. و نیز نمازهای پنج‌گانه یومیه را بر هر مکلفی واجب کرده، و جماعت را در آن واجب نساخته، ولی این رخصت را در روز جمعه تدارک و تلافی کرده و اجتماع برای نماز جمعه را بر همه واجب ساخته است.

عید فطر در قرآن

با مراجعه به قرآن شریف آیاتی را می‌توان یافت که به طور مستقیم و با کمی دقت بر عید فطر و آداب آن توجه دارند و نشان می‌دهند که این مسئله از دید قرآن پنهان نمانده است. آن آیات عبارتنداز:

1- آیه 185 سوره مبارکه بقره:

در این آیه خداوند متعال ضمن معرفی ماه مبارک رمضان و نزول قرآن در آن به برخی از احکام مربوط به این ماه شریف اشاره کرده و می‌فرماید: هر یک از شما که هلال ماه رمضان را مشاهده کرد باید روزه بگیرد و کسی که در حال سفر و یا مریض بود و ماه رمضان را درک کرد در روزهای دیگر باید، روزه فوت شده را جبران کند. در ادامه می‌فرماید: خداوند این احکام را به خاطر راحتی شما و نه به خاطر به سختی افتادنتان تشریع نموده است و این که عدد را تکمیل کنید و خدا را به خاطر هدایت بزرگ بدارید.

«یریدالله بکم الیسر ولایرید بکم العسر و لتکملواالعدة و لتکبروالله علی ماهدئکم و لعلکم تشکرون».

ولتکموا... عطف به یرید و مبین علت غائی است. خداوند در تشریع احکام برای شما آسانی خواسته نه سخت‌گیری، تا روزه ایام معدود را به هر صورتی که بتوانید چه در ماه رمضان یا غیر آن به کمال رسانید ممکن است ولتکملوا، عطف به فعل مقدر یا فلیصمه باشد: تا از این امر «فلیصمه» (و هر امری) آنچه آسانست و بتوانید، انجام دهید و آن را تکمیل نمایید، چون امر ولتکموا بعد از امر به روزه ماه رمضان است کمال ظاهری آن معنای اتمام می‌باشد. و کمال معنوی آن انجام با شرایط و آداب آن است تا با گذشت ایام اراده ایمانی، حاکم بر انگیزه‌ها و شهوات گردد و انسان را برتر آرد و اراده خدا ذهن را فراگیر و یاد عظمت او زنده و فعال گردد یادی که بر طریق هدایت استوار شود:

و لتکبروالله علی ماهداک و در پرتو آن، نعمت‌ها مشخص و شکرگزاری شود.

در روایات منظور از تکبیر در جمله: و لتکبرواالله علی ما هدیکم تعظیم، و منظور از هدایت، ولایت است.

این که هدایت به معنای ولایت باشد از باب تطبیق کلی بر مصداق است و ممکن است از قبیل همان قسم بیاناتی باشد که نامش را تاویل گذاشته‌اند، چنانکه در بعضی از روایات آمده و در معنای دو کلمه یسر و عسر فرموده‌اند: یسر ولایت و عسر مخالفت با خدا و دوستی با دشمنان خداست.

پس معنای آیه این است که تا خداوند را بزرگ بداری و اجلالش کنی به خاطر آن هدایت و راهنمایی که برای شما در دینتان بیان کرد و به خاطر آن که به شما توفیق داد تا ماه رمضان را روزه بدارید این ماه اختصاصی شما امت مسلمان می‌باشد و امم دیگر از آن بی‌بهره‌اند.

بیشتر دانشمندان گفته‌اند که مقصود از ولتکبراالله، تکبیرهایی است که در شب عید فطر وارد شده است که این تکبیرها بعد از چهار نماز مغرب و عشاء و صبح روز عید و نماز عید فطر گفته می‌شود. در عید فطر این گونه می‌گویند: «الله‌اکبر الله‌اکبر لااله الاالله و الله‌اکبر الله‌اکبر و لله‌الحمد الحمد علی ما هدانا و له الشکر علی ما اولانا.» (2)

توضیح- برخی برای روز عید این تکبیرها را بعد از نماز ظهر و عصر روز عید نیز ذکر کرده‌اند. حضرت امام خمینی و آیة‌الله اراکی جزء این دسته از فقها می‌باشند مستند این حکم، روایتی است از قول امام صادق علیه‌السلام که فرمود: در عید فطر هم تکبیر هست، عرضه داشتم تکبیر که غیر از روز قربان نیست، فرمود: چرا در عید فطر هم هست، لیکن مستحب است که در مغرب و عشاء و فجر و ظهر و عصر و دو رکعت نماز عید گفته شود. (3)

همچنین سعید نقاش از امام صادق علیه‌السلام روایت کرده است که فرمود: برای من در شب عید فطر تکبیر هست، اما واجب نیست بلکه مستحب است، می‌گوید، پرسیدم این تکبیر در چه وقت مستحب است؟ فرمود در شب عید در مغرب و عشا و در نماز صبح و نماز عید آنگاه قطع می‌شود، عرضه داشتم: چگونه تکبیر بگویم؟ فرمود: می‌گویی الله‌اکبر، الله‌اکبر، لااله الاالله، و الله‌اکبر، الله‌اکبر و لله الحمد، الله‌اکبر علی ما هدانا و منظور از کلام خدا که می‌فرماید: و لتکموا العدة همین است، چون معنایش این است که نماز کامل کنید. و خدا را در برابر این که هدایتتان کرده تکبیر کنید ‌(4) و تکبیر همین است که بگویید: الله‌اکبر، لااله الاالله، و الله‌اکبر، و لله الحمد راوی می‌گوید در روایت دیگری آمده که تکبیر آخر را چهار بار باید گفت.

مرحوم علامه طباطبائی ضمن بیان دو روایت یاد شده در حل تعارض بین آن ‌دو می‌نویسد: اختلاف این دو روایت که یکی تکبیر را در ظهر و عصر نیز مستحب می‌‌‌داند و دیگری نمی‌داند ممکن است حمل شود بر مراتب استحباب، یعنی دومی مستحب باشد، و اولی مستحب‌تر، و این که فرمود: منظور از (و لتکملوا العدة) اکمال نماز است شاید منظور این باشد با خواندن نماز عید، عدد روزه را تکمیل کنید و باز خود تکبیرات را بگویید. که خدا شما را هدایت کرد، و این با معنائی که ما از ظاهر جمله، ولتکبرواالله علی ما هدیکم ... فهمیدیم منافات ندارد، برای این که کلام امام استفاده حکم استحبابی از مورد وجوب است. (5)

شافعی معتقد است که باید الله‌اکبر را سه بار گفت و از زمانی‌که ماه دیده می‌شود و تا زمانی‌که امام به نماز می‌ایستد این تکبیرها تکرار شود. وقتی امام بیرون آمد همراه تکبیر او باید تکبیر گفت در حالی که در عید قربان باید همین تکبیرها را پشت سر ده نماز خواند که اولین آنها نماز ظهر روز عید قربان تا ده نماز بعد از آن می‌باشد. کسانی که در شهرها هستند پشت سر ده نماز این تکبیرها را می‌گویند و کسانی که در منا می‌باشند پشت سر 15نماز که اول آنها نماز ظهر عید قربان است این تکبیرها را تکرار می‌کنند. (6)

2- آیات 14 و 15 سوره مبارکه که اعلی:

در آیات مورد بحث به نجات اهل ایمان و عوامل این نجات اشاره می‌کند، نخست می‌فرماید: مسلماً رستگار می‌شود کسی که خود را تزکیه کند (قد افلح من تزکی) و نام پروردگارش را به یاد آورد و به دنبال آن نماز بخواند (و ذکر اسم ربه فصلی)

به این ترتیب عامل فلاح و رستگاری و پیروزی و نجات را سه چیز می‌شمرد: تزکیه و ذکر نام خداوند و سپس بجا آوردن نماز، در این که منظور از تزکیه چیست تفسیرهای گوناگونی ذکر کرده‌اند: نخست این که منظور پاک‌سازی روح از شرک است، به قرینه آیات قبل، و نیز به قرینه منظور پاک‌سازی دل از رذائل اخلاقی و انجام اعمال صالح است، به قرینه آیات فلاح در قرآن مجید از جمله آیات آغاز سوره مومنون که فلاح را در گرو اعمال صالح می‌شمرد، و به قرینه آیه 9 سوره شمس که بعد از ذکر مسئله تقوا و فجور می‌فرماید: قد افلح من زکی‌ها: رستگار شد کسی که نفس خود را از فجور و اعمال زشت پاک کرد و به زینت تقوا بیاراست.

دیگر این که منظور زکات فطره در روز عید فطر است که نخست باید زکات را پرداخت و بعد نماز عید را بجا آورد.

قابل توجه این که: در آیات فوق نخست سخن از تزکیه و بعد ذکر پروردگار و سپس نماز است.

به گفته بعضی از مفسران مراحلی عملی مکلف سه مرحله است: نخست ازاله عقائد فاسده از قلب سپس حضور معرفةالله و صفات و اسماء او در دل و سوم اشتغال به خدمت. آیات فوق در سه جمله کوتاه اشاره به این سه مرحله کرده است.

این نکته نیز قابل توجه است که نماز را فرع بر ذکر پروردگار می‌شمرد، این به خاطر آن است که تا به یاد او نیفتد و نور ایمان در دل او پرتو افکن نشود به نماز نمی‌ایستد به علاوه نمازی ارزشمند است که توأم با ذکر او و ناشی از یاد او باشد، و این که بعضی ذکر پروردگار را تنها به معنی الله‌اکبر یا بسم‌‌الله الرحمن الرحیم که در آغاز نماز گفته می‌شود تفسیر کرده‌اند در حقیقت بیان مصداق‌های از آن است.

همان طور که می‌دانیم وظیفه پیغمبر تزکیه است. دل‌های مستمد و حق طلب و حقیقت خواه آیات را می‌شنوند، متأثر می‌شوند، می‌پذیرند و می‌گروند، و دل‌هاشان از نجاست شرک، با آب توحید پاک و پاکیزه می‌شود.

و ذکر اسم ربه فصلی- اسامی پروردگار همگی اوصاف ذات مقدسش هستند. ذکر ممکن است به زبان باشد، مثل معنی رحمن و رحیم و آثار رحمت واسعه خداوند در همه کائنات و در وجود خودمان بیندیشیم. توجه به معانی رحمت و علو و عظمت یا خالق و رازق بودن قادر متعال قهراً و قطعا خضوع و خشوع می‌آورد. برجسته‌ترین نمونه اظهار خشوع نماز است. ببینید چگونه در سه کلمه، جمیع مراحل را جمع فرموده است.

1- پاک شدن از شرک و اخلاق رذیله به توحید و ایمان و باور داشتن اصول عقاید (تزکی).

2- در آثار قدرت و حکمت پروردگار و نعمت‌های مادی و معنوی و جسمی و روحی اندیشیدن که هر ساعتی از این تفکر بهتر از هفتاد سال عبادت است. علاوه بر این ذکر قلبی، با زبان نیز کلمه شهادت گفتن (و ذکر اسم ربه).

3- اظهار شکستگی و فروتنی و کوچکی در پیشگاه پروردگار نمودن و به عبادت و پرستش پرداختن (فصلی) هر کس این سه مرحله را پیمود بسر منزل فلاح و رستگاری می‌رسد و این است معنی (قد افلح من تزکی).

عده‌ای بر اساس روایات رسیده معتقدند که منظور از «تزکی» دادن زکات فطره و خواندن نماز عید است (7)، بعضی نیز تزکیه را در اینجا به معنی دادن صدقه مالی دانسته‌اند. مهم این است که تزکیه معنی وسیعی دارد که همه این مفاهیم را در برمی‌گیرد، هم پاک‌سازی روح از آلودگی شرک و هم پاک‌سازی از اخلاق رذیله، و هم پاک‌سازی عمل از محرمات، و هر گونه ریا، و هم پاک‌سازی مال و جان به وسیله دادن زکات در راه خدا، زیرا طبق آیه اخذ من اموالهم صدقه تطهر هم تزکیهم بها: (از اموال آنها صدقه‌ای (زکات) بگیر تا آنها را به وسیله آن پاک‌سازی و تزکیه کنی) دادن زکات سبب پاکی روح و جان است. بنابراین، تمام تفسیرها ممکن است در معنی گسترده آیه جمع باشد.

چند روایت که در ذیل این روایت آمده است را مرور می‌کنیم: عبدالله بن مسعود گفته است که مقصود از آیه «ذکر اسم ربه فصلی» آن است که انسان زکات مال خود را بدهد و نماز را اقامه کند و بر این اساس مرتباً می‌گفت:« رحم الله امرءا تصدق ثم صلی یعنی خدا بیامرزد کسی را که صدقه بدهد و نماز بخواند. سپس آیه یاد شده را تلاوت کرد.

عده‌ای دیگر گفته‌اند منظور از صدقه همان زکات فطره است که در اول ماه شوال پرداخت می‌شود. و تکبیرهای روز عید و نماز عید فطر را نیز شامل می‌شود. و به عبدالله بن عمر نافع می‌گفت: آیا صدقه داده‌ای؟ اگر پاسخ می‌‌داد بله صدقه داده‌ام به وی می‌گفت پس بیا به مصلی برویم و نماز بخوانیم و اگر پاسخ می‌داد: صدقه نداده‌ام به او می‌گفت صدقه بده تا به مصلی برویم و نماز بخوانیم. سپس آیه یاد شده را تلاوت می‌کرد.

ابوخالد گفت: نزد ابوالعالیه رفتم، به من گفت روز عید قبل از آن که برای نماز بروی به اینجا می‌آیی؟ پاسخ دادم: بله وقتی روز عید فرارسید به نزد وری رفتم، از من پرسید آیا افطار کرده‌ای؟ پاسخ ‌دادم: بله پرسید آیا غسل کرده‌ای؟ گفتم: بله گفت: آیا صدقه داده‌ای گفتم بله گفت تو را به این خاطر به اینجا فرا خوانده‌ام که در ابتدا این اعمال را انجام دهی و پس از آن به مصلی بروی، آنگاه این آیه را خواند و گفت مردم مدینه هیچ صدقه‌ای را برتر از آن ندیدند که کسی به کس دیگر آب دهد. (8)

شخصی از امام صادق علیه السلام پرسید معنای آیه قد افلح من تزکی چیست؟ فرمود: این است که هر کس زکات فطره بدهد، رستگار میشود. پرسید معنای آیه و ذکر اسم ربه فصلی چیست؟ فرمود این است که (برای نماز عید) به سوی جبانه برود و نماز بخواند و منظور از جبانه، صحرا است. (9)

رسول خدا صلی الله علیه و آله همواره در روزهای عید فطر قبل از رفتن به مصلی فطره را تقسیم می‌کرد و این آیه را می‌خواند: «قد افلح من تزکی و ذکر اسم ربه فصلی.» (10)

آداب نماز عید

خداوند متعال در فرازی از آیه 31 سوره اعراف می‌فرماید: «خذوا زینتکم عند کل مسجد...» یعنی هنگام رفتن به مسجد زینت‌های خود را بردارید. این خطاب به همه فرزندان آدم به عنوان یک قانون همیشگی که شامل اعصار قرون می‌شود که زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد با خود داشته باشید.

این جمله می‌تواند هم اشاره به زینت‌های جسمانی باشد که شامل پوشیدن لباس‌های مرتب و پاک و تمیز و شانه زدن موها، و به کار بردن عطر و مانند آن می‌شود، و هم شامل زینت‌های معنوی، یعنی صفات انسانی و ملکات اخلاقی و پاکی نیت و اخلاص و اگر می‌بینیم در بعضی از روایات اسلامی تنها اشاره به لباس خوب یا شانه کردن موها شده و اگر می‌بینیم تنها سخن از مراسم نماز عید و نماز جمعه به میان آمده است، دلیل بر انحصار نیست بلکه هدف بیان مصداق‌های روشن است و هم‌چنین اگر می‌بینیم که در بعضی دیگر از روایات، زینت به معنی رهبران و پیشوایان شایسته تفسیر شده دلیل بر وسعت مفهوم آیه است که همه زینت‌های ظاهری و باطنی را در بر می‌گیرد.

در کتاب المقنع گفته است: «سنت در افطار عید قربان این است که بعد از نماز انجام شود و در عید فطر قبل از نماز. (11)

از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: اگر در روز عید فطر برای رسول خدا صلی الله علیه و آله عطر می‌آوردند اول به زنان خود می‌داد.(‌ (12

پانوشت‌ها:

1- تفسیر نمونه، ج 5، ص131.

2- تفسیر ابوالفتوح رازی، ج 2، ص 18.

3- مستدرک الوسائل، جلد 6، ص 137.

4- وسایل‌الشیعه، ج 7، ص 455/ الکافی، کلینی ج4، ص 166.

5- المیزان، علامه طباطبایی، ج2، ص 28.

6- تفسیر ابوالفتوح رازی، ج2 ، ص 68.

7- بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 93، ص 104، ح 3.

8- تفسیر ابوالفتوح رازی، ج12، ص 62.

9- من لایحضره الفقیه، شیخ صدوق، ج1، ص 501، ح 1474.

10- تفسیرالمیزان، ج20، ص 271.

11- همان ج 6، ص 337.

12- من لا یحضره الفقیه، ج2، ص 174، ح 2055.

 

منبع:تبیان

1 . بخورید و بیاشامید ; اما به اندازه کافی و لازم ; زیرا پرخوری و زیاده روی، سلامت شما را به خطر می اندازد; (اعراف/31) .

2 . همه دردها و ناراحتی های خود را می توانید با قرآن ریشه کن سازید; قرآن بخوانید و به آن عمل کنید و با روح قرآن مرتبط و همنوا گردید تا همه سیستم های روح و جسم شما در تعادل مطلوب خود قرار گیرند; (یونس/57 و اسراء/82) .

3 . در فرهنگ قرآنی، این خداوند است که بیماری ها را شفا می دهد و دیگران، وسیله و واسطه اند ; (شعرا/80) .

4 . اصل اول در سلامتی و صحت غذاها به فرموده قرآن، آن است که حلال و پاکیزه باشند .

این گونه غذا، می تواند مقدمات سلامتی را در بدن انسان فراهم نماید; اما این که یک ماده خوراکی واحد با ترکیبات غذایی ثابت و مشخص، در اثر حلال یا حرام بودن، دارای آثار متفاوتی بر سلامت انسان گردد، بحث علمی بسیار عمیقی می طلبد; (نحل/114 و بقره 168) . حلال یعنی چیزی که ممنوعیت شرعی ندارد و طیب یعنی چیزی که موافق طبع سالم انسانی باشد .

5 . بهترین نحوه تغذیه برای سلامت انسان که مورد سفارش قرآن کریم است، خوردن صبحانه و شام است ; یعنی غذای روزانه در دو وعده اصلی در اول روز و آخر روز صرف گردد . این شیوه غذا خوردن بهشتیان است که در سوره مریم، آیه 62 آمده است .

6 . به فرمان قرآن، مؤمنان شایسته ترین افراد در استفاده از نعمت های الهی – مانند غذاهای پاکیزه – می باشند . خداوند می فرماید: چه کسی این غذاهای پاکیزه را بر شما حرام کرده است؟ این ها زیبایی های زندگی دنیاست که خداوند برای بهترین بندگانش خلق نموده است . پس از نعمت های خداوند استفاده کنید; (اعراف/32 و مائده/87 و 88) . به قول امام علی (ع)، خداوند همان قدر از حرام شمردن آن چه حلال نموده است، ناراحت می شود که حرام او را نادیده بگیرید و مانند یک امر حلال انجام دهید .

7 . جالب است بدانید که خداوند مستقیما در قرآن به خوردن گوشت و ماهی و میوه اشاره می کند و آنها را از نعمت های زندگی بخش الهی برمی شمارد و از ما می خواهد که از آنها بخوریم که به ترتیب در سوره مائده آیه 1 و 96، سوره نحل، آیه 14 و سوره مؤمنون آیه 19 آمده است .

8 . مسئله خوراک در قرآن، آن قدر مهم است که در یک آیه مستقیما فرمان داده شده است که انسان با دقت و تامل در غذایی که می خورد، بنگرد; (عبس/24) ; یعنی این که یک انسان قرآنی، باید در نحوه تغذیه خود، نهایت دقت را داشته باشد .

9 . خداوند در قرآن کریم خواب را یکی از عوامل سلامت و آرامش روح انسان برمی شمارد و آن را نعمتی قابل ستایش و آیه ای از آیات اعجازآمیز الهی معرفی می کند; (روم/23 و فرقان/47) .

10 . آیا می دانید در فرهنگ قرآنی، سخت ترین و ناگوارترین بیماری ها چیست؟ قرآن مستقیما به این بیماری اشاره نموده، آن را نام می برد . این بیماری، مرض قلب یا بیماری دل نام دارد; چون وقتی روح و دل فردی به این بیماری گرفتار شد، از شنیدن و دیدن و درک حقایق عاجز می شود و این بدترین وضعی است که یک انسان پیدا می کند; (اعراف/179 و توبه/125) .

1 . از دیدگاه قرآن، سه نوع شخصیت اساسی وجود دارد; مؤمن، کافر و منافق ; (آیات 2 تا 20 سوره بقره) .

2 . شخصیت های مؤمن، خود دارای سه درجه شخصیتی می باشند ; آنان که به خود ظلم می کنند، آنان که میانه رو هستند و آنان که پیشتازانند; (فاطر/32) .

3 . مشخصه بارز شخصیت کافر آن است که دل و اندیشه اش را قفل کرده است و راهی برای نفوذ هیچ حرف تازه و اندیشه متفاوتی نگذاشته است و به همین دلیل، از درک حقایق عاجز است .

4 . خصوصیت بارز شخصیت منافق از دیدگاه قرآن، دوگانگی ریشه ای در ظاهر و باطن است; به همین دلیل، مبتلا به شک و تردید و عدم قدرت تصمیم گیری و ناتوانی در قضاوت می شود; (بقره/8 تا 20 و منافقون) .

5 . در قرآن کریم، در آیات فراوانی از اندوه، علل ایجاد کننده آن و راه های برطرف ساختن آن سخن رفته است . گاهی اندوه فراق را با دیدار و گاهی اندوه فقر را با بشارت و گاهی اندوه رسول خدا (ص) را به دلداری حضرت حق، درمان نموده است .

6 . در دیدگاه قرآن، ترس دو نوع است ; ترس پسندیده و ترس ناپسند ; ترس پسندیده، همان ترس از خداوند و عدالت اوست که منجر به اصلاح رفتار می شود; (انفال/2) و ترس ناپسند، اضطرابی شدید با علت مشخصی است که تسلط بر نفس را از بین می برد و باید با آن مبارزه شود; (احزاب/10 و 11) .

7 . از نظر قرآن دو نوع خشم وجود دارد; خشم مفید و متعادل و خشم مخرب و نابهنجار ; خشم متعادل، راهی برای رسیدن به هدف در مواقع لزوم است و خشم مخرب را باید درمان کرد . قرآن کریم با توصیه به صبر و پاسخ گویی با عمل نیک و با وعده بهشت و پاداش اخروی، به وسیله سفارش به بخشش و عفو، یادآوری قدرت و خشم خداوند و … به درمان بیماری سلامتی سوز خشم و عصبانیت پرداخته است .

که به ترتیب در سوره شوری، آیه 43، فصلت، آیه 34، آل عمران ، آیات 133 و 143، شوری، آیات 36 و 37 و نور، آیه 22 بیان شده است .

8 . در قرآن به سه نوع از مکانیسم های دفاعی – روانی اشاره شده است که عبارتند از: فرافکنی (منافقون/4)، دلیل تراشی (بقره/11 و 12) و واکنش سازی (بقره/204 و 205 و منافقون/4) .

9 . در فرهنگ قرآن یکی از راه های مؤثر و اساسی روان درمانی، استفاده از مواعظ و اندرزهای قرآنی است; (یونس/57) .

10 . در روش روان درمانی قرآنی، ایمان، تولید امنیت درونی و آرامش می نماید; (انعام/82 و رعد/28) .

11 . یاد خدا، آرام بخش دلهاست ; (رعد/28) .

1 . اگر قصد راهنمایی و تربیت کسی را دارید، در قدم اول از گفتار نرم و با محبت بهره گیرید; حتی اگر مخاطب شما فرعون سرکش یا سران لجوج کفار جاهلی باشند; (طه/44 و شعرا/215) .

2 . الف) گفتار رفتار آدمی در هر زمان و مکان، در حافظه الهی محفوظ است ; مراقب باشید; (لقمان/16 و کهف/30) .

ب) نسبت به انسان های اطرافت، احساس مسئولیت کن و آنها را از کارهای بد بازدار و به کارهای خوب تشویق کن . این لازمه استحکام یک پیکر است و بنی آدم اعضای یکدیگرند; (لقمان/17) .

ج) در رفتارهای اجتماعی دقت کن! مبادا با غرور رویت را از دیگران برگردانی یا مثل متبکران راه بروی ; مبادا تندرو و کندرو شوی ; میانه روی، بهترین روش است ; مراقب باش صدایت را بر سر کسی بلند نکنی و خلاصه در یک کلام، آدم باش ; (لقمان/18و19) .

3 . قرآن کریم به شدت با پیروی از جمع (خواهی نشوی رسوا، همرنگ جماعت شو) و حرکت به دنبال اکثریت، مخالف است . قرآن می گوید: اگر بخواهی از اکثریت مردم فقط به این خاطر که اکثریت هستند، پیروی کنی، بدون شک از راه خدا دور می شوی ; همیشه با چشمان باز تصمیم بگیر; (انعام/116 و اسراء/36) .

4 . همیشه بزرگ ترها، بهترین حرف را نمی زنند و همیشه حرف گوش کنی و اطاعت از بزرگان، انسان را به سعادت نمی رساند . این پیام تربیتی قرآن است که حتی در اطاعت از بزرگان هم گوش و چشمت را باز کن که فردا فقط و فقط خودت پاسخ گوی اعمالت خواهی بود; نه بزرگ ترهایت; (احزاب/67) .

5 . علم بهتر است یا ثروت؟ جواب آن را در آیه 247 بقره پیدا خواهید کرد .

6 . امانت داری یکی از ارزشمندترین ارزش های قرآنی است . حضرت موسی (ع) را به خاطر امانتداری و قدرتش، در خانه حضرت شعیب پناه دادند; (قصص/26) و حضرت یوسف را به خاطر امانتداری وعلمش، بر خزانه مصر نشاندند; (یوسف/55) و حتی رسول خدا (ص) که از سوی خداوند برگزیده شد، مشهور به امانتداری و به محمد امین معروف بود .

7 . اگر می خواهید مخاطبان به سوی شما جذب شوند، ابتدا به خودتان بپردازید! روح خشک و سنگین و بی لطافت، هیچ گاه در امر تربیت موفق نمی شود . مهربانی، دلسوزی و رقت قلب را در خود بپرورید تا مردم بی آن که شما متوجه شوید، در اطراف شما جمع گردند; (آل عمران/159) .

8 . آیا دوست دارید که دشمن خود را به یک دوست تبدیل کنید؟ به هر بدی که در حق شما کرد، با خوبی پاسخ گویید . این را قرآن تجویز می کند; آیه 34 سوره فصلت را بخوانید!

به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)شعبه قم، حجت‌الاسلام محمدرضا آشتيانی، معاون جامعه و مردم جامعه مدرسين حوزه علميه قم امروز 21 آذر ماه در همايش معلمان، مربيان و دبيران معارف اسلامی سازمان آموزش و پرورش استان قم كه در سالن همايش های جامعه مدرسين حوزه علميه قم برگزار شد از آموزش و پرورش به عنوان ركن اساسی نظام تعليم و تربيت ياد كرد و گفت: معاونت جامعه و مردم جامعه مدرسين هر ساله يك نشست با مربيان تربيتی و دبيران معارف مدارس آموزش و پرورش برگزار می كند كه خوشبختانه تاثيرات خوبی را نيز به همراه داشته است.

حجت‌الاسلام آشتيانی با بيان اينكه مسؤوليت آموزش و پرورش بسيار مهم و سنگين است، افزود: بعد از نزول قرآن و بعثت پيامبر(ص) تحول شگرفی در عرصه‌های مختلف به وجود آمد و قدم‌های بلندی در اين راستا برداشته شد.

وی با بيان اينكه بعثت پيامبر(ص) انسان‌ها را از ذلت و جهالت خارج كرد گفت: اين تحول تنها در مردان نبوده است، بلكه تحول عظيمی نيز در بانوان به وجود آمد و آنها به ميدان آمدند و با پيامبر بيعتی اصيل و ريشه دار بستند.

معاون جامعه و مردم جامعه مدرسين حوزه علميه قم با بيان اينكه نخستين آياتی كه بر پيامبر گرامی اسلام نازل شد مبتی بر علم بود، تاكيد كرد: بعثت پيامبر و نزول قرآن كريم عامل نجات مردم از جهالت شد و حضرت رسول الله(ص) با زحمت فراوان جوامع را آگاه كرد.

آشتيانی تصريح كرد: درباره اهميت علم و علم‌آموزی بيش از هشتاد مورد در قرآن كريم اشاره شده است كه اين مساله جايگاه و موقعيت برجسته علم را نشان می‌دهد و انسان بدون تعلم نمی‌تواند به فلسفه خلقت پی ببرد.

نماينده مردم قم در مجلس شورای اسلامی از حقايق و تعاليم قرآن به عنوان دستور جامع برای زندگی فردی و اجتماعی بشر ياد كرد و ابرازداشت: كسانی كه بصيرت و مجاهده نفس و خودسازی دارند خداوند تبارك و تعالی به آنها حكمت لازم را عطا می‌كند.

وی با بيان اينكه خداوند بصيرت را به هر كسی نمی‌دهد، يادآورشد: اگر انسان بصيرت لازم را پيدا نكند بيچاره است، اگر در عصر غيبت انسان از مقام معظم رهبری و ولی فقيه تبعيت نكند دچار انحراف می‌شود.

اين نماينده مجلس با انتقاد از كسانی كه دين را دستور فردی می‌دانند، اظهار داشت: دين راجع به امور سياسی و اجتماعی حرف و نظر دارد و كسانی كه دين را يك دستور فردی می‌دانند می‌گويند دين نبايد در امور سياسی و اجتماعی دخالت كند.

روابط عمومی راديو قرآن اعلام كرد، محور برنامه «شمع روشن» 57 آيه‌ای است كه حضرت امام حسين (ع) در طول سفر و اقامتشان به كربلا تلاوت كردند.

دو آيتم حفظ و مفاهيم در اين برنامه داريم كه در بخش حفظ معتز آقايی، حافظ بين‌المللی اين آيات را به مدت پنج دقيقه برای شنوندگان آموزش می‌دهد و بخش مفاهيم كه به بررسی و بيان نكات آيات می‌پردازد توسط حجت‌الاسلام محمد شيخ‌الاسلامی كارشناسی می‌شود.

در فواصل برنامه تلاوت و ترجمه آيه تكرار می‌شود تا ملكه ذهن مخاطب شده و در حفظ به شنوندگان كمك شود.

شنوندگان كه از طريق سامانه پيامكی 30000100 ثبت نام كرده‌اند به قيد قرعه انتخاب شده و در ارتباط زنده تلفنی محفوظات خود را به كارشناس برنامه ارائه می‌دهند كه در اين دوره تماس شنوندگان به منزله همكاری با برنامه و دوره‌ای برای محفوظات است.

پس از پايان آموزش آيات دوره امتحان و آزمون تلفنی شروع می‌شود و درپايان ماه صفر مسابقه تلفنی پايان می‌يابد و در اول ماه ربيع الاول اختتاميه و قرعه‌كشی برندگان انجام می‌شود.

حفظ و درك مفاهيم آياتی كه سيد و سالار شهيدان در طول سفر به كربلا تلاوت كردند از اهداف اين برنامه است و دريافت مهمترين پيام‌های قرآنی امام حسين(ع) در آخرين روزهای زندگی پربركتشان و آشنايی با بخشی از فلسفه قيام عاشورا از اهداف توليد اين برنامه است.

شمع روشن هر شب از ساعت 18:5 به سردبيری و تهيه‌كنندگی مسعود خالقی و اجرای هادی ربيعی و هادی صلح‌جو و با هماهنگی امير كاظمی به مدت 50 دقيقه از راديو قرآن پخش می‌شود.

1» باور به قرآن:

بعد از گذشته قرن ها از نزول قرآن ما مسلمانان هنوز قرآن را به عنوان یک کتاب زندگی نپذیرفته ایم و آن را صرفا کتابی مقدس می دانیم  که قابل احترام است .

باور نکردیم که  قرآن کتاب زندگی است و پاسخ هر مسئله ای که در زندگی روزمره ما وجود دارد را می توان از آن برداشت کرد.

باور نکردیم که قرآن و و اهل بیت هستند که می توانند بهترین پاسخ را به سوالات زندگی ما بدهند و بهترین راه را در پیش روی ما قرار دهند .

2»تلاوت:

«ورتل القرآن ترتیلا» ،«فقروا ما تیسر من القرآن»

حال اگر باور کردیم که  قرآن کتاب زندگی است ،باید این کتاب زندگی را مطالعه کرد. درآیه ای ،قرآن میفرماید: هر آنچه که می توانی مطالعه کن و در آیه ای دیگر حتی شیوه مطالعه را هم به ما می گوید.

امام عسگری(ع) می فرمایند : از علامات شیعیان ما این است که روزی حداقل 50 آیه قرآن را تلاوت کنند .

برای تلاوت قرآن وقت بگذاریم ،برخی  به این بهانه که این قرآن به زبان عربی است و از خواندن آن چیزی متوجه نمی شوند آن را نمی خوانند و یا فقط معنای فارسی آن را می خوانند که هر دوی این تفکر اشتباه است ، زیرا که قرآن نور است و صرف نگاه به این نور و تلاوت این کلام نورانی تاثیر خود را خواهد گذاشت . در فرمایش معصوم صرف نگاه به قرآن هم تاکید شده چه برسد به تلاوت روزانه آن

3» تدبر در قرآن:

«افلا بتدبرون القرآن ....»

پس از مطالعه این کتاب زندگی ، باید در آن اندیشید که چه  می گوید ، چه پیامی ، چه درسی و چه دستاوردی  برای من انسان قرن 21 دارد.

قرآن گنج های عالم هستی را در خود جای داده که باید با تفکر در آن این گنج های نایاب را استخراج کرد، همانطور که خود قرآن  بارها و بارها اشاره کرده است :که من نشانه هایی دادم ،برای کسانی که اهل علم،اهل تفکرو تعقل و اهل تفقه هستند .

هر یک از ما در خلوت خودمان فکر کنیم که به عنوان یک مسلمان در روز چقدر  صرف تدبر در قرآن می کنیم !!!، اصلا آیا برای آن وقت می گذاریم؟؟ 

4»عمل به قرآن:

حال که این کتاب را که باز تاکید می کنم کتاب زندگی است تلاوت کردیم و در آن تدبر کردیم ، وقت آن است که به آن چیزی که از این قرآن آموخته ایم عمل کنیم

این عمل به قرآن فقط و فقط به نفع خود آدمی است ، اگر به قرآن عمل کنیم به خدایی خدا چیزی اضافه نمی شود و اگر عمل نکنیم از خدایی خدا چیزی کم نمی شود

گر جمله کایینات کافر گردند       بر شانه کبریایی اش نشیند گردی

حضرت امیر می فرمایند: مواظب باشید در عمل به قرآن دیگران از شما سبقت نگیرند .

5» سفارش به قرآن و تبلیغ آن:

از هر طریقی که می توانیم بسته به توانایی که هر کدام از ما داریم ، تبلیغ قرآن کنیم، با تلاوت آن با صدای خوش ، با خطاطی ، یا نقاشی و هر طریق دیگری..و مهمتر از همه تبلیغ عملی قرآن .

هر چند متاسفانه در این بخش و قسمت آش ما بسیار شور شده .

همه افتخارما این است که همه قرآن رادر یک صفحه نوشته ایم ،برروی مویی و یا دانه برنجی نوشته ایم!!!

همه افتخار ما این است که قرآن را با خط درشت نوشتیم، و بزرگترین و سنگین ترین قرآن را داریم!!!!

 همه افتخار ما این است که جلد آن را طلایی کردیم و اسمش را هم قرآن نفیس گذاشتیم !!!

 و باعث شرمندگی است ولی حتی در جامعه قرآنی هم همه افتخار برخی از ما حفاظ قرآن این است که آیات را معکوس می خوانیم ، قرآن را از آخر به اول می خوانیم ، یا سوره ای را با یک نفس می خوانیم.

هیچ کسی مخالف با اینکه قرآن را زیبا باید خواند و زیبا باید نگاشت نیست ،هیچ کسی مخالف این نیست که هنر را باید در خدمت قرآن گرفت، مسئله این است که ما همهء قرآن را رها کرده و فقط به پوسته آن توجه کردیم.

قرآن نیامده که ما فقط و فقط نمایشگاه هنر قرآن ،نمایشگاه قرآن های زینتی و.. بگذاریم که برخی از این موارد مورد نیاز هستند و باید باشند ولی توجه کنیم که قرآن آمده که ما نمایشگاه عمل درست کنیم که خود بهترین و رساترین تبلیغ است .

6»دفاع از قرآن :

اگر اعتقاد پیدا کردیم که این قرآن گنج است باید با تمام وجود از آن دفاع کنیم.

خدایا ما را در این دنیا با قرآن مانوس و همنشین بفرما ، ما را با قرآن بمیران و ما را با قرآن و اهل بیت محشور بفرما

«ان هذا القران یهدی للتی هی اقوم و یبشر المومنین الذین یعملون الصالحات ان لهم اجرا کبیرا»

می گویند یکی از وجودهای نازنینی که در قیامت از ما مسلمانان شکایت می کند قرآن است که می گوید: خدایا تو مرا برای این مردم نازل کردی (قرآن کلام خداست و اگر قرار باشد در اوج باشد از قدرت فهم و درک ما خارج است ، پس خدا آن را نازل کرد یعنی سطح آن را پایین آورد و آن را برای خلق قابل فهم کرد( 

تو مرا به عنوان کتاب زندگی در اختیار این بشر قرار دادی ، 14 معصوم را هم به عنوان مبین و مفسر قرار دادی ولی این مردم از من بدرستی استفاده نکردند.

حال برخی از استفاده های ما از قرآن:

 «1 در سختی و مصایب:

ما انسانها تا وقتی در شادی و نشاط هستیم یادی از خدا نمی کنیم ولی با برخورد به کوچکترین مشکلی  یادمان می افتد که خدایی هم هست و آن وقت است که به سراغ قرآن و اهل بیت می رویم

» و اذا مس الانسان  ضردعانا لجنبه او قائدا و قائما فلما کشفنا عنه ضره مر کان لم یدعنا الی ضرمسه«

  «2در هنگام عقد:

در هنگام تلاوت خطبه عقد زوج جوان دیده گان خود را منور به سوره نور می کنند تازندگی آنها به برکت قرآن سراسر نور و برکت شود.

  «3 هنگام سفر:

مسافر هنگام سفر قرآن را ضامن سلامتی خود قرار می دهد

«4  ماه مبارک رمضان:

با ورود به ماه مبارک رمضان عطر قرآن در خانه ها به مشام می رسد و قرآن های خاک خورده در طاقچه ها در دست قرار می گیرد و روزانه آیاتی از آن را تلاوت می کنیم ولی با گذر از رمضان دوباره قرآن به کتابخانه ها و طاقچه ها تبعید می شود و گویی رمضان همچون نسیمی است که عطر قرآن را چند صباحی در خانه های ما پراکنده می کند و با رفتنش این عطر را با خود می برد تا رمضانی دیگر.

5» در سوگواری:

تا عزیزی ترک دنیا می کند، نوای قرآن و عموما با صدای استاد عبدالباسط به آسمان بلند می شود.

استفاده از قرآن صرفا در مجالس سوگ تا آن حدی پیش رفته که اگر کسی در خلوت خود (گوش دادن قرآن در علن و جمع گناهی است نابخشودنی و کبیره که عقوبت الهی را به دنبال دارد!!!) گوش به نوای ملکوتی قرآن دهد حتما مصیبت دیده است و حتما فردی است دل مرده و غمگین!!

** متاسفانه در مناسبت های مذهبی همچون محرم و ایام فاطمه ودیگر مناسبت ها از این کتاب زندگی به همین میزان حداقلی هم بهره نمی بریم .گویی که قرآن و اهل بیت جدای از هم هستند.

فراموش کردیم کلام رسول خدا را در ثقلین ، با چنگ زدن به قرآن و عترت در کنار هم و موازی با هم هرگز گمراه نمی شوید

فراموش کردیم یا شاید هم متوجه نشدیم که فرق قرآن ناطق را برای انحراف قرآن صامت شکافتند

درک نکردیم علت قیام سید الشهدا (ع) را

درک نکردیم  علت  تلاوت مکرر قرآن توسط سر از تن جدا شده سالار شهیدان ، حسین بن علی(ع)   بر سر نیزه چه بود.

همین و همین ودیگر هیچ!!!!

قرآن کتابی است که انسان را به بهترین را هدایت می کند

کتابی که حلال تمامی مسائل و مشکلات زندگی ما است ، اما ما به چه میزان در زندگی از آن بهره میبریم؟

»ولا رطب و لا یابس الا فی کتاب مبین«

کلیپ صوتی زیبا در مورد قرآن

تربيت عـبـارت اسـت از انـتـخـاب رفـتـار و گـفـتـار مـنـاسـب، ایـجـاد شـرایـط و عـوامـل لازم و كـمـك به شـخص مورد تربيت تا بتواند استعدادهاى نهفته‌اش را در تمام ابعاد وجودی و بـه طـور هـمـاهـنـگ پـرورش داده، شـكـوفـا سـازد و تدريجاً بـه سـوى هـدف و كمال مطلوب حركت كند.

از نظر اسلام، تربيت، از نقطه آغازين تشكيل نهاد مقدس خانواده، يعنى زمان انتخاب همسر، به عنوان شريك زندگى، شروع می‌شود و تا پايان عمر به طور پيوسته ادامه مى‌يابد.

والدين اولين كسانی هستند كه كودك با آن‌ها تعامل می‌كند و محيط خانه اولين محيطی است كه كودك در آن تحت آموزش قرار می‌گيرد، بنابراين يكی از اهداف تعليم و تربيت فرزند در خانه بايد آماده‌سازی او برای زندگی در اجتماع و تعقيب اهداف تاكيد شده در اسلام باشد.

بهترين زمان برای تربيت، دوران كودكی است، زيرا شخصيت انسان در اين سن هنوز كاملا شكل نگرفته و بنابراين می‌توان هر گونه آموزشی را در اين سن به كودك ياد داد، مسئوليت تربيت كودك ابتدا بر عهده پدر و مادر است.

پيامبر اسلام(ص) بهترين چيزی كه پدر و مادر می‌تواند به فرزندشان بدهند را ادب و تربيت نيكو دانسته‌اند‌ و بر اهميت تربيت در شكل‌گيری شخصيت كودك در بزرگسالی تاكيد كرده‌اند و در جايی ديگر زمان اين آموزش را قبل از تولد و زمانی كه در رحم مادر است می‌دانند و در حديثی می‌فرمايند: «سعادت‌مند كسی است كه سعادتش در شكم مادر پايه‌گذاری شده و بدبخت و شقی كسی است كه شقاوتش از دورانی كه در شكم مادر زندگی می‌كرده شروع شده باشد.»

امام سجاد (ع) نيز در رسالة الحقوق فرمودند: حق فرزند تو اينست كه بدانى او از توست و هرگونه كه باشد چه نيك و چه بد، در دنياى گذرا به تو منسوب است و تو در آنچه به او سرپرستى دارى مسئول هستى، در ادب نيكو و راهنمایى به سوى پروردگار و يارى او بر طاعت خداوند درباره تو و خودش. پس بر اين كار پاداش می‌گيرى اگر درست عمل كنى، و كيفر مى‏‌بينى اگر نادرست عمل نمایى؛ پس او را چنان تربيت كن كه با اثرى كه بر او مى‏‌گذارى در دنيا زيبایى بيافرينى و با قيام شايسته به وظيفه‌اى كه نسبت به او دارى در نزد خداوند معذور باشى كه هيچ قوتى نيست مگر از خداوند.

همچنين از امام صادق(ع) در خصوص زمان تربيت نقل شده است: فرزندت را بگو تا هفت سالگى بازى كند و هفت سال او را ادب ‏آموز و در هفت سال سوم او را ملازم و همراه خود دار.

دراين متن کليه بحثهاي روايتي تفسيرالميزان وبخشي از احاديث نقل شده در تفسيرنمونه آورده شده است(درمورد هرآيه سري اول از الميزان وسري دوم وهمچنين فضيلت تلاوت سوره ازتفسير نمونه اقتباس شده است)

از بحثهاي روايتي تفسير الميزان تنها روايتهاي مورد تأييد علامه طباطبايي نقل شده است جهت استفاده بهینه برنامه WORDرا نصب کنید.

براي باز شدن پنجره جستجوکليدهاي

ctrl+Fرافشاردهيد وکلمه مورد نظر خود را تايپ کنيدوبراي جستجوي احاديث مرتبط با يک آيه خاص مثلاًبراي يافتن احاديث وشأن نزول مربوط به آيه سوم سوره زمر در پنجره جستجو تايپ کنيد (زمر3)-اگر شماره آيه اي را ننويسيدنتيجه جستجو فضيلت تلاوت سوره خواهد بود.(ممکن است نتايج جستجو بيش ازيک مورد هم باشدلذا کليد find nextرابزنيد) (بعضي از حروف مثل "ي"و "ك"را ازمتن کپي کنيد)

اگر خواستيدمثلاَ تمام شأن نزولها را مشخص كنيددرپنجره جستجوتايپ کنيد شان نزول وگزينه Highlight all items found in راعلامت بزنيد بااين عمل هم تعداد موارد يافت شده در پنجره جستجو درج مي شود وهم تمام کلمات به حالت انتخاب در مي آيند ومي توانيد همزمان همگي را به يک رنگ دلخواه در آوريد(به شرطي که برنامه WORDرا نصب کرده باشيد)

اقتباس شده ازسی دی مُبين -جلسه قرآن آستانه

دریافت فایل:

احادیث مرتبط با آیات قرآن

دکتر ايمـــوتـو يک محقق ژاپني است که سالهاست برروي ملکولهاي آب تحقيق ميکند ونتايج تحقيقـات او مورد تاييد موسسات معتبر دنياست او معتقد  است خوبي يا بدي مکان قرار گرفتن آب ، زشتي وزيبايي کلماتي که در کـــنار آب گفته يانوشته ميشود همچنين رفتار زشت وزيبا شکل بلور تشکيل شده از آب را زشت يا زيبا ميکند.روش کار به اين صورت است که 5cc از آب را در دماي 25C-به مدت 3ساعت قرار ميدهند تا به دانه هاي کوچک وبرجسته يخ تبديل ميشود سپس به اتاقکي به ابعاد سه در پنج متر بادماي5C-منتقل ميکنند وهمزمان با ميکروسکوپ الکتروني مجهز به دوربين عکس برداري به آن نگاه ميکنند کريستالها پس از دو دقيقه شروع به باز شدن ميکنند وشکل شش ضلعي به خود ميگيرند وپس از 20تا30ثانيه از بين ميروند.چندين نمونه راباهم بنگريم:

دکتر ايمــــوتــو( هنگامــي که بلور تشکيل شـــده از ظــرف آبي که روي آن کلمــه بسم الله الرحمن الرحيم نوشته شده بودرادر زير ميکروسکوپ الکتروني مشاهده ميکند) :

"من اطلاعات زيادي درمورد اسلام ندارم اما زماني که اين بلور را ديدم درمورداسلام کنجکاو شدم"

وقتي که روي شيشه آب نوشتند : عشق به خانواده

آب به زيبايي درک ميکند که خانواده از سه عنصر پدر .مادر و فرزند تشکيل ميشود وآن رابا سه بلور منطبق برهم نشان ميدهد

 وقتي که شيشه آب را بر روي عکس کعبه قرار دادند:دکتر ايموتو پس از ديدن اين تصوير ميگويد:

"بلور به دست آمده شباهت فوق تصوّري باتصويري که به آن نشان داديم داشت و

آنچنان فضاي تصوير را منعکس ميکرد وبازتاب مشابهي از جوّ آنجارا القا مينمود که مرا دچار بهت وهراس کرد."

 آبهاي راکد واز جمله آب پشت سدها بلورهاي زشتي تشکيل ميدهند وشش ضلعي نميشوند .تصوير سمت چپ بلور به دست آمده از آب سدّ فوجيوارا است پس از اين نمونه گيري دکتر ايموتو جمعي را در کنار درياچه سد جمع ميکند واز آنها ميخواهد که دعا بخوانند(هر دعايي که دلشان خواست) سپس مجدداً از آب نمونه گيري مي کنند تصويرسمت راست بلور به دست آمده پس از خواندن دعاست جالبتر اينکه پس از اين عمل بلور بدست آمده از کل آب درياچه از بلور به دست آمده از يک جزء کوچک آن زيباتر است.

 وقتي از آب چشمه زمزم نمونه گيري ميکنند:

 دکتر ايموتو پس از ديدن اين تصوير ميگويد:

"اين آب معجزه آسا که از دل بيابان مي جوشد در هر بار آزمايش بلورهايي تقريباً منطبق بر هم تشکيل دلد ومااز خود ميپرسيم چرا ؟!"

شايد آب با اين دوبلور منطبق برهم ميخواهد ماجراي هاجر واسماعيل (عليهماالسلام) را تداعي کند.

 دکتر ايموتو :"مابراي آب يک نوار قرائت قرآن پخش کرديم به همان شيوه اي که معمول است پرطنين وبدون موسيقي متن بلور به دست آمده تصويري فوق العاده سمبليک وبارور داشت ."

اکنون آيه 44سوره مبارکه اسراءرا بيشتر مي فهميم آنجا که ميفرمايد:

"آسمانهاي هفتگانه وزمين وهرآنچه درآنهاست تسبيح اوراميگويند وهيچ چيزي نيست مگر آنکه تسبيح او ميگويدولي شماتسبيح آنان را نمي فهميد اوست که بردبارو آمرزنده است ."

می خوام دونه دونه رو جواب بدم 

بسم الله رو گفتم

از همین امروز شروع می کنم

من از ته شروع می کنم میام بالا

دوستمم از سر شروع می کنه میاد پایین!

این را هم بگویم که این مقاله متعلق به سایت زندیق است.

(از آن جایی که اکثر سوالات به نظر بنده آبکی! و بی ربط است جلوی سوالاتی که کمی معقول تر اند و تقریبا علمی به نظر می رسند علامت * می گذارم)

جواب تناقض 1 ( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 25( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 32( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 33( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 40( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 42( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 43( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 44( به قلم سید محمد)

۴۵ و ۴۶ در دست ویرایش!

جواب تناقض 47( به قلم سید محمد)

۴۸ در دست ویرایش!

جواب تناقض 49 *( به قلم سید محمد)

۵۰ در دست ویرایش!

جواب نتاقض 51( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 52( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 53( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 54( به قلم سید محمد)

۵۵ در دست ویرایش!

جواب تناقض 56( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 57( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 58( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 59 *( به قلم سید محمد)

جواب تناقض 60 *( به قلم سید محمد)

منبع:وبلاگ دفاع از حریم توحید و نبوت

در خاتمه ، محوريت  نماز  خانواده رزق حلال .مسجد .قرآن و تدبر در آن و توسل به حضرت مهدی ( عجل الله تعالی فرجه الشريف ) و ساير ائمه ( عليه السلام ) را فراموش نكنيم ،

منبع:وبلاگ خبرنگاران افتخاری ایکنا

هجدهمین جزء از قرآن کریم را سوره های مومنون، نور و آیاتی از سوره فرقان تشکیل می دهند که در این قسمت از سلسله مقالات «معارفی از قرآن کریم» آیاتی از این سوره ها را محور بحث قرار داده و معارفی از آنها را بیان می کنیم.

تصور غلطی که سرمایه داران بی دین دارند

أَ یحَْسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِ مِن مَّالٍ وَ بَنِینَ(55) نُسَارِعُ لهَُمْ فىِ الخَْیرَْاتِ  بَل لَّا یَشْعُرُونَ(56- مومنون)

آیا گمان مى‏كنند افزونى و گسترشى كه به سبب مال و اولاد به آنان مى‏دهیم؛ برای آن است که مى‏خواهیم در عطا كردن خیرات به آنان شتاب ورزیم؟ [چنین نیست‏] بلكه [آنان‏] درك نمى‏كنند.

تصوری بین دینداران بی بضاعت و بی دینان ثروتمند رواج دارد که گمان می کنند داشته و انباشته آنان که بی دینی می کنند همه از لطف و عنایت ویژه خداوندی به آنهاست و به تعبیر دیگر خدا نظر خیر و رحمت به آنها کرده است که اینچنین ثروت و دارایی مالی و فامیلی را به زندگی آنها سرازیر کرده است؛ اما خدا در این آیات خط بطلان بر چنین تصوری کشیده و صاحبان این پندار را افرادی قلمداد کرده است که از درک و شعور لازم برای فهم حقیقت این امر بی بهره اند.

بعلاوه این فراوانى نعمت، پرده‏هاى غفلت و غرور را بر روى چشمان او ضخیم‏تر مى‏كند تا آنجا كه راه باز گشت بر او غیر ممكن مى‏شود و این همان چیزى است كه در سایر آیات قرآن از آن به قانون استدراج(1) یاد شده است.(2)

روش برخورد با بدی ها

ادْفَعْ بِالَّتىِ هِىَ أَحْسَنُ (96- مومنون)

به بهترین شیوه بدی را از خودت دور کن

یكى از مؤثرترین راههای مبارزه با دشمنان سرسخت و لجوج آن است كه بدیهای آنها به نیكى پاسخ داده شود؛ اینجاست كه شور و غوغایى از درون و جدان آنها برخاسته و او را سخت تحت ضربات سرزنش و ملامت قرار مى‏دهد. این کار در بسیار از موارد سبب بیداری وجدان تغییر عملکرد او می شود.

در سیره پیشوایان و روش عملى پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و ائمه هدى علیهم السلام بسیار دیده شده كه افراد یا جمعیتهایى را كه دارای بدترین برخورد بوده‏اند را به نیكى پاسخ گفته و مشمول محبتشان ساخته‏اند؛ که همین طرز برخورد، سبب انقلاب درونی و دگرگونى روحى و باز گشت آنها به راه حق شده است.

قرآن کریم به دفعات این شیوه را به عنوان یك اصل در مبارزه با بدیها به مسلمانان گوشزد کرده است و حتى در آیه 34 سوره فصلت مى‏گوید: « نتیجه این كار آن خواهد شد كه دشمنان سرسخت، دوستان گرم و صمیمى شوند.»

یک تذکر مهم:

ناگفته پیدا است كه این دستور مخصوص مواردى است كه دشمن از آن سوء استفاده نكند و آن را دلیل بر ضعف شما نشمارد و بر جرات و جسارتش افزوده نگردد.

در اجرای حکم خدا دلسوزی نکنید

الزَّانِیَةُ وَ الزَّانىِ فَاجْلِدُواْ كلُ‏َّ وَاحِدٍ مِّنهُْمَا مِاْئَةَ جَلْدَةٍ  وَ لَا تَأْخُذْكمُ بهِِمَا رَأْفَةٌ فىِ دِینِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ (2- نور)

به هر زن و مرد زنا كاری صد تازیانه بزنید و اگر به خدا و روز قیامت ایمان دارید، نباید در [اجراى‏] دین خدا نسبت به آن دو دلسوزى و مهربانى کنید.

نکته قابل توجه این است که آیه تاكید می کند که مبادا در اجرای این حکم الهی گرفتار محبتها و احساسات بى مورد شوید؛ احساسات و محبتى كه نتیجه‏اى جز فساد و آلودگى اجتماع ندارد. آنگاه براى خنثى كردن انگیزه‏هاى این گونه احساسات، مساله ایمان به خدا و روز جزا را یادآور می شود؛ زیرا ایمان به خداوند حكیم سبب مى‏شود كه انسان بداند هر حكمى فلسفه و حكمتى دارد و بى دلیل تشریع نشده و ایمان به معاد سبب مى‏شود كه انسان در برابر تخلفها احساس مسئولیت كند.(5)

دراینجا حدیث جالبى از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل شده كه توجه به آن لازم است: «روز قیامت بعضى از زمامداران را كه یك تازیانه از حد الهى كم كرده‏اند در صحنه محشر مى‏آورند و به او گفته مى‏شود چرا چنین كردى؟ مى‏گوید: براى رحمت به بندگان تو! پروردگار به او مى‏گوید: آیا تو نسبت به آنها از من مهربانتر بودى؟! و دستور داده مى‏شود او را به آتش بیفكنید! دیگرى را مى‏آورند كه یك تازیانه بر حد الهى افزوده، به او گفته مى‏شود: چرا چنین كردى؟ در پاسخ مى‏گوید: تا بندگانت از معصیت تو خوددارى كنند! خداوند مى‏فرماید: تو از من آگاهتر و حكیم‏تر بودى؟! سپس دستور داده مى‏شود او را هم به آتش دوزخ ببرند.(6)

اینگونه انسان، آدم می شود

وَ لَوْ لَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیْكمُ‏ْ وَ رَحْمَتُهُ مَا زَكىَ‏ مِنكمُ مِّنْ أَحَدٍ أَبَدًا (21- نور)

اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، هرگز احدى از شما [از عقاید باطل و اعمال و اخلاق ناپسند] پاك نمى‏شد.

«زكات» و «تزكیه» در اصل به معنى «نمو یافتن و نمو دادن» است، ولى در معناى «پاك شدن و پاك كردن» هم به كار رفته است که ممكن است هر دو معنا به یك ریشه باز گردد؛ زیرا تا پاكى از موانع و مفاسد و رذائل نباشد نمو و رشد امكان پذیر نخواهد بود.(7)

بر اساس این آیه، تنها عامل نجات انسانها از آلودگیها و انحرافات و نیز رشد و بالندگی روحی او فقط فضل و رحمت الهى است و بس؛ با این تحلیل که: او هم نعمت عقل را به انسان داده و هم از طریق و فرستادگانش راه پاک شدن و ماندن و رشد کردن را به بشر تعلیم داده است. افزون بر این عنایات عمومی، توفیقات خاص او و امدادهاى غیبیش كه نصیب انسانهاى آماده و مستعد مى‏گردد را هم باید اضافه کرد.

بنابراین اگر تبعیت از دین خدا و الطاف او نباشد محال است کسی بتواند در را خود سازی و ترک گناهان قدم از قدم بردارد و نیز با همین آیه ثابت می شود که تمام عرفانها و دستورالعمل هایی که خارج از این مسیر است همگی باطل اند و تنها باعث گمراهی انسان می شوند.

شاهدان همراه

یَوْمَ تَشهَْدُ عَلَیهِْمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَ أَیْدِیهِمْ وَ أَرْجُلُهُم بِمَا كاَنُواْ یَعْمَلُونَ(24- نور)

روزى كه زبان‏ها و دست‏ها و پاهایشان بر ضد آنان به گناهانى كه همواره انجام مى‏دادند، شهادت می دهند.

پیام آیه صریح است و روشن و نیازی به توضیح ندارد؛ تنها چیزی که می توان گفت توجه به هشداری است که در آیه نهفته است. هشدار به کسانی که گناه در خلوت را ساده انگاشته و به راحتی از کنار آن می گذرند غافل از آنکه در مخفی ترین مکانها همواره شاهدانی با ما هستند که گناه، خیانت و جنایت را درک کرده و در آن روز که محکمه عدل الهی بر پا می شود بر علیه ما شهادت می دهند.

چند دستور مهم به بانوان مسلمان

وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَرِهِنَّ وَ یحَْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا  وَ لْیَضْرِبْنَ بخُِمُرِهِنَّ عَلىَ‏ جُیُوبهِِنَّ  وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلّا َّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ... وَ لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یخُْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ (31- نور)

به زنان با ایمان بگو از نگاه كردن به مردان نامحرم خوددارى كنند و دامان خود را از گناه حفظ نمایند و نباید زینت خود را آشكار سازند جز آن مقدار كه طبیعتا ظاهر است‏ و باید روسری های خود را روی سینه‏هاى خود بیندازند. آنها نباید زینت خود را آشكار سازند مگر برای شوهرانشان و ... (یازده مورد دیگر) و هنگام راه رفتن پاهاى خود را به زمین نزنند تا زینت پنهانیشان برای نامحرمان دانسته شود.

1. «چشم‏چرانى» و دیدن صحنه های حرام همانگونه كه بر مردان حرام است بر زنان نیز حرام مى‏باشد.

2. «پوشاندن شرمگاه» در مقابل نگاه دیگران، همانگونه که برای مردان واجب است براى زنان نیز واجب است.

3. «پنهان کردن محلهایی از بدن که معمولا تزیین می کنند» یا زینتهایی که معمولا از دید نامحرم پنهان است را درمعرض دید او قرار دهند؛ مگر دستها تا مچ و گردی صورت به شرط آنکه زینت نداشته و بدون آرایش باشد.

4. «وجوب رعایت حجاب»: زنان باید اندام خود را در مقابل دیگران بپوشانند(8) براین اساس واجب است حجاب را رعایت کنند.

خُمُر جمع خِمار است و خمار آن جامه‏اى است كه زن سر خود را با آن مى‏پوشاند و اضافه آن را روی سینه‏اش آویزان مى‏كند.  كلمه جیوب جمع جَیب است و مراد از آن، سینه‏ها است بنابراین معنای آیه این می شود كه به زنان دستور بده تا اطراف مقنعه‏های خود را روی سینه‏هاى خود انداخته و آن را بپوشانند.

5. «پرهیز از جلب کردن توجه نامحرم به هنگام راه رفتن»: به هنگام راه رفتن پاهاى خود را به زمین نزنند تا توجه نامحرم به آنها جلب شود. (به احتمال خیلی قوی کفشهای صداداری که این روزه زنان به پا می کنند مصداق این فراز قرار بگیرد)(9)

پی نوشت ها :

(1)  آیه 182 سوره اعراف

(2)  نمونه ص14 ص263

(3)  ر.ک به نمونه ج14 ص308-309

(4)  ر.ک به المیزان ج15 ص79

(5)  ر.ک به نمونه ج14 ص359

(6)  عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة ج‏2 ص153

(7)  نمونه ج14 ص414

(8)  برای زنان در مقابل نامحرم پوشاندن تمام بدن به جز دستها تا مچ و گردی صورت (در صورت نداشتن زینت و آرایش) واجب است اما اگر نامحرم نبود آن مقدار متعارفی که محرمها در مقابل هم باز هستند می توانند از حجاب کم کنند.

(9)  برگرفته از توضحیات المیزان و نمونه در ذیل آیه شریفه

منبع:تبیان